Wanneer we aan offshore wind denken, zien we meestal de windturbines aan de horizon. Maar volgens Bérénice Crabs, secretaris-generaal van het Belgian Offshore Platform (BOP), vertellen die turbines slechts een deel van het verhaal. Achter de Belgische offshore windparken schuilt een sector die duizenden jobs creëert, wereldwijd expertise exporteert én vandaag al een belangrijke bijdrage levert aan onze energievoorziening.

"België was een van de pioniers in offshore wind. Daardoor hebben we een volledig ecosysteem van bedrijven kunnen uitbouwen dat vandaag wereldwijd actief is." 

Van pionier tot exportland

België beschikt over een klein stukje Noordzee, maar behoort al meer dan twintig jaar tot de Europese voortrekkers in offshore wind. Die vroege investeringen wierpen hun vruchten af. Vandaag werken volgens een studie van de Universiteit Gent ongeveer 11.000 mensen in de Belgische offshorewindsector. Belgische bedrijven bouwen, onderhouden en installeren windparken tot ver buiten onze landsgrenzen, van Taiwan tot Japan en Australië.

"Offshore wind is uitgegroeid tot een echte exportsector", vertelt Crabs. "Dat is iets waar we als land best trots op mogen zijn." 

Energie van eigen bodem

Offshore wind draait niet alleen om innovatie of economie. De windparken op de Belgische Noordzee leveren vandaag ongeveer 10 procent van onze elektriciteit. Wanneer ook de volledige Prinses Elisabethzone ontwikkeld wordt, kan dat aandeel oplopen tot ongeveer 25 procent.

Dat maakt offshore wind volgens Crabs tot een belangrijke bouwsteen van onze energiezekerheid.

"Dit is elektriciteit van eigen kweek. We zijn niet afhankelijk van gas of olie die van de andere kant van de wereld moet komen." 

Tegelijk draagt offshore wind bij aan de klimaatdoelstellingen. Hernieuwbare energie veroorzaakt tijdens de productie nauwelijks CO₂-uitstoot en internationale studies tonen aan dat nieuwe offshore windprojecten vandaag vaak goedkoper zijn dan nieuwe elektriciteitscentrales op fossiele brandstoffen.

De windparken zijn niet de grootste uitdaging

Wie denkt dat de bouw van windparken de grootste uitdaging vormt, vergist zich. Volgens Crabs ligt de echte uitdaging vandaag op het land.

Alle elektriciteit die op zee wordt geproduceerd, moet immers tot bij gezinnen en bedrijven geraken. Daarvoor zijn nieuwe hoogspanningsverbindingen nodig, zoals Ventilus en Boucle du Hainaut.

"Een windpark bouwen is één zaak. Ervoor zorgen dat de elektriciteit ook tot bij de gebruiker geraakt, is minstens even belangrijk."

Die netinfrastructuur bepaalt volgens haar mee hoe snel België de volgende generatie offshore windparken kan realiseren. 

Hardnekkige mythes

Hoewel offshore wind vandaag een mature technologie is, circuleren nog altijd heel wat misverstanden. Zo wordt soms beweerd dat windparken het zeeleven schaden of dat turbines maar een beperkte levensduur hebben.

Volgens Crabs stroken die beweringen niet met de beschikbare wetenschappelijke kennis.

In België monitort het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen al jarenlang onafhankelijk de impact van offshore windparken op de Noordzee. Die onderzoeken tonen aan dat zich in en rond de windparken nieuw zeeleven ontwikkelt. Tijdens de bouw worden bovendien technieken ingezet om onderwatergeluid zoveel mogelijk te beperken. 

Ook de levensduur van windturbines wordt volgens haar vaak onderschat.

"De eerste Belgische turbines draaien vandaag nog altijd. Ze zijn gebouwd om gedurende hun volledige concessie elektriciteit te produceren." 

Goed geïnformeerde burgers maken mee het verschil

Naast technologie en infrastructuur wijst Crabs ook op het belang van een goed geïnformeerd maatschappelijk debat.

Volgens haar neemt de hoeveelheid mis- en desinformatie over windenergie toe. Een recente studie van WindEurope beschrijft hoe foutieve informatie het draagvlak voor windenergie kan ondermijnen en projecten kan vertragen.

"Wanneer mensen correcte informatie krijgen van iemand die ze vertrouwen, maakt dat een groot verschil."

Volgens Crabs kunnen burgers die goed geïnformeerd zijn daarom helpen om correcte informatie te delen binnen hun eigen netwerk. Ze ziet daarin een waardevolle aanvulling op de inspanningen van de sector en de overheid om het debat over offshore wind op feiten te baseren. 

De Noordzee van morgen

De offshoresector blijft ondertussen evolueren. Windturbines worden groter en efficiënter, nieuwe toepassingen zoals drijvende windparken openen mogelijkheden in diepere zeeën en er wordt steeds meer aandacht besteed aan natuurinclusief ontwerpen.

Volgens Crabs hoeft de energietransitie daarbij niet ten koste te gaan van de natuur. Bij nieuwe projecten wordt al tijdens het ontwerp gekeken hoe de impact op het mariene milieu zo klein mogelijk kan blijven. In sommige landen wordt zelfs onderzocht hoe windparken kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van oesterbanken en andere vormen van zeeleven. 

"Een no-regret keuze"

Op het einde van het gesprek vat Bérénice Crabs haar boodschap in enkele eenvoudige woorden samen.

"Gewoon doen."

België zal de komende jaren steeds meer elektriciteit nodig hebben om woningen te verwarmen, bedrijven te verduurzamen en ons vervoer verder te elektrificeren. Offshore wind biedt volgens haar een oplossing die tegelijk lokaal, duurzaam én economisch interessant is.

"Hoe langer we de energietransitie uitstellen, hoe groter de kost voor de maatschappij. Offshore wind is voor België een no-regret keuze." 

Die toekomst wordt vandaag al mee vormgegeven door een brede groep van actoren. Ook burgercoöperaties investeren in bestaande offshore windprojecten en geven burgers de mogelijkheid om mee te investeren in de energietransitie en in een betrouwbare energievoorziening voor ons land.